توليد مثل در انسان قسمت پنجم(52)
|
توليد مثل در انسان قسمت پنجم |
تشكيل جنين و نمو جنيني
تخم لقاح يافته از طريق مجراي تخمكبر به درون رحم رانده ميشود. حركات مژههايي كه مخاط اين لوله را ميپوشانند و نيز حركات انقباضي اين لوله به جابجا شدن تخم و حركت آن به سوي رحم كمك ميكند. رسيدن تخم به درون رحم در انسان 4 تا 5 روز طول ميكشد. در بقيه پستانداران اين زمان 3 تا 10 روز طول ميكشد. البته در اين مدت سلول تخم تقسيم گشته و زندگي جنيني شروع شده است به طوري كه جنين پس از اينكه به درون رحم رسيد مراحل اوليه تقسيم را پايان رسانده است. در انسان، جنين معمولا" در طي حركت به سوي رحم تا مرحله بلاستولا نمو ميكند و سپس در ديواره خلفي رحم جايگزين ميشود.
تغذيه جنين
در پستانداران، جنين در مراحل اوليه نمو، يعني دورهاي كه هنوز هيچ گونه ارتباطي با بدن مادر پيدا نكرده است، از ذخاير غذايي موجود در سيتوپلاسم خود تغذيه ميكند و ضمنا"از مواد غذايي موجود در مجراي تخمكبر نيز به مقدار كم استفاده ميكند. پس از اينكه جنين به مرحله بلاستولا رسيد، درون يكي از چينخوردگيهاي فراوان بافت پوششي درون رحم جايگزين ميشود و به تدريج بين جنين و بدن مادر ارتباط ساختماني و فيزيولوژيكي به وجود ميآيد. به اين ترتيب جفت تشكيل ميشود كه در محل آن بين مادر و بدن مادر و بدن جنين مبادله مواد غذايي، اكسيژن و مواد دفعي صورت ميگيرد. برقراري تبادلات بين جنين و بدن مادر از راه خوني، در هفته دوم پس از لقاح انجام ميشود.
نمو جنين
در هفته اول، جنين از ناحيه مجاور شيپور فالوپ به سوي رحم حركت ميكند.در حدود چهار روز پس از لقاح، جنين به مرحله مورولا ميرسد. يعني به صورت تودهاي از ياختههاي كوچك( بلاستومرها ) در ميآيد.سپس در درون مورولا حفرهاي پديدار گشته مرحله بلاستولا آغاز ميشود.بخش داخلي بلاستولا، جوانه جنيني است كه با نمو خود قسمتهاي مختلف بدن را ميسازد. پس از بلاستولا، مرحله گاسترولا ظاهر ميشود كه طي آن جنين به سه لايه به صورت لايه اكتودرم، مزودرم و آندودرم در ميآيد. در هر لايه به تدريج بافتها و اندامهاي بدن ساخته ميشود، كه سه ماه طول ميكشد( اندام زايي). جنين شكل طبيعي خود را پيدا ميكند و به صورت موجود انساني مشخص ميگردد.
اندازه تقريبي قطر جنين انسان در پايان ماه اول بارداري 5 ميليمتر و در آخر ماه دوم 35 ميليمتر است. از ماه سوم به بعد، سرعت نمو افزايش مييابد و طول جنين هر روز در حدود 5/1 ميليمتر زياد ميشود ولي نزديك تولد، سرعت نمو كمي كاهش پيدا ميكند.بارداري در انسان در حدود 280 روز پس از ابتداي آخرين خونريزي ماهيانه پيش از بارداري پايان مييابد به طوري كه ميتوان زمان نمو جنيني را از هنگام لقاح تا زمان زايمان در حدود 266 روز دانست.