لايه‌هاي هواي اطراف زمين

هواي اطراف زمين را جوّ يا اتمسفرمي‌گويند. كه به صورت لايه‌هايي اطراف زمين را فرا گرفته است. كم‌ترين ضخامت آن 2000 كيلومتر است كه سطح كره زمين را پوشانده است. در هر ارتفاعي از هوا ويژگي‌هاي آن تغيير مي‌كند. از نظر مواد موجود در هوا و خواص آن به پنج لايه طبقه‌بندي مي‌شود:

1- تروپوسفر   troposphere كه ضخامت آن از صفر تا 15 كيلومتري است كه اطراف زمين را فرا گرفته، علاوه بر مواد موجود در يك هواي پاك داراي آلاينده‌هاي فراواني از قبيل دود، كربن‌دي‌اكسيد، كربن‌منواكسيد فراوان، ذرات سرب، گردوغبار و ... ساخته دست بشري است (اگر بشود نام بشر را بر آن نهاد) كه هدف آن سود و منافع بيشتر براي خود است.

2- لايه استراتوسفر stratosphere كه بالاتر از تروپوسفر قرار گرفته و تا ارتفاع 45 كيلومتري زمين امتداد داشته يعني ضخامت آن در اطراف كره زمين 30 كيلومتر است.

3- مزوسفر mesosphere  تا ارتفاع 80 كيلومتري امتداد دارد يعني ضخامت آن 35 كيلومتر، و بالاتر از استراتوسفر گسترده شده است.

4- ترموسفر tromosphere  از ارتفاع 80 كيلومتري تا 640 كيلومتري زمين ادامه داشته و به علت اين كه گازهاي موجود در اين لايه از هوا يونيزه شده (ذرات باردار را يون گويند) و داراي بار الكتريكي مي‌شوند، به اين لايه يونوسفر نيز مي‌گويند. در داخل اين لايه و در قسمت‌هاي پاييني آن است كه شهاب‌ سنگ‌ها بر اثر اصطكاك با هوا گرماي فوق‌العاده ايجاد كرده و مي‌سوزند. خاكستر آن‌ها به تدريج بر سطح زمين فرود مي‌آيد.

5- اكسوسفر exosphere اين لايه از هوا، از ارتفاع 640 كيلومتري شروع شده و انتهاي بطور دقيق مشخص نيست اما اثرات آن تا ارتفاع هشت هزار كيلومتري نيز يافت شده است.

حالا ببينيم كه نحوه توزيع مواد موجود در لايه‌هاي هوا چگونه است؟

گازهاي موجود در يك هواي پاك تا ارتفاع 80 كيلومتري از اين قرار است:

نيتروژن 78 درصد

اكسيژن 21 درصد

آرگون كم‌تر از يك درصد

مقدار خيلي كم از گازهاي كربن‌دي‌اكسيد، نئون، هليوم، متان و كريپتون

 در بالاتر از 80 كيلومتري و در يونوسفر مقدار گازها از اين قرار است:

هيدروژن 70 درصد

اكسيژن 15 درصد

هليوم 15 درصد

 در اكسوسفر يعني بالاتر از 640 كيلومتري مقدار گازها از اين قرار است:

هيدروژن 75 درصد

هليوم 25 درصد

 در بالاتر از اكسوسفر مقدار گازها از اين قرار است:

فقط هيدروژن به مقدار 100 درصد