ستارگان و سيارات

    

     دانشمنداني كه درباره‌ي آسمان مطالعه مي‌كنند و مي‌كوشند تا چيزهاي تازه‌اي درباره‌ي ستارگان كشف كند. ستاره شناس يا منجم مي‌گويند. يعني كسي كه كارش مطالعه و بررسي احوال ستارگان است. ستاره شناسان از ميان دوربين‌هاي بزرگي كه به آن‌ها تلسكوپ مي‌گويند، به آسمان نگاه مي‌كنند. ساختماني كه آن‌ها در آن كار مي كنند، رصد خانه ناميده مي‌شود.

     رصد خانه‌ها معمولا" گنبدي شكل‌اند؛ و سقف‌شان متحرك است. به اين ترتيب دانشمندان مي‌توانند، به دلخواه خود، لوله‌ي تلسكوپ را رو به هر نقطه‌ي آسمان بگردانند.

ستاره شناسان ، بيشتر در شب كار مي‌كنند. زيرا وقتي ستاره‌ها را مي‌توان به خوبي ديد؛ كه هوا تاريك باشد.

     اگر هوا ابري يا مه آلود باشد، نور ستارگان به تلسكوپ نمي‌رسد. به اين دليل، رصد‌خانه‌ها را اغلب در جاهايي مي‌سازند كه در بيشتر فصول سال، داراي آب و هواي خوب و آسمان صاف باشد.

     در آسمان هزاران هزار ستاره هست. بعضي از اين ستاره‌ها آن قدر از ما دورند كه ستاره شناسان با تلسكوپ‌هاي بزرگ هم قادر به ديدن‌شان نيستند. بدون تلسكوپ مي‌توان، در يك شب صاف و بي‌ابر، در حدود شش هزار ستاره را در آسمان ديد.

     نزديك‌ترين ستاره به كره‌ي زمين، خورشيد است؛ كه روشنايي آن به ما مي‌رسد و گرممان مي‌كند. خورشيد، تقريبا" صد و پنجاه ميليون كيلومتر از ما دور است. اگر بخواهيم اين مسافت را با پاي پياده بر روي زمين به پيماييم در حدود يك ميليون روز طول خواهيد كشيد.

     بيشتر ستارگان، مانند خورشيداند؛ اما از خورشيد به ما خيلي دورترند؛ و جز در شب ديده نمي‌شوند. ستاره‌شناسان، با ديدن نور ستارگان، مي توانند بگويند كه آن‌ها چقدر از زمين ما دور هستند؛ و بزرگي‌شان چقدر است.

     از روي نوع نور ستاره‌ها، ستاره‌شناسان پي‌مي‌برند كه درجه‌ي حرارت آن‌ها بسيار زياد است. از برخي ستاره‌ها، بجز نور، علامت‌هاي ديگري هم به زمين مي‌رسد. نوعي از تلسكوپ‌ها،كه به آن راديوتلسكوپ مي‌گويند، مي‌تواند اين علامت‌ها را بگيرد. راديو تلسكوپ‌ها دستگاه‌هاي راديويي هستند كه آنتن‌هاي هوايي بزرگي دارند؛ و مي‌توان آن‌ها را به سمت ستاره‌ي دلخواه گردانيد.

     همه‌ي چيزهايي را كه شب در آسمان مي‌بينيم، ستاره نيستند. خورشيد ما، نه سياره دارد؛ كه بدور آن مي‌چرخند. زميني كه ما بر روي آن زندگي مي‌كنيم، يكي از اين سياره‌ها است. سياره‌ها، ستاره نيستند. مثل ستاره گرم و داغ نيستند، و نور، پخش نمي‌كنند. براي اين است كه، در آسمان، درخشان به نظر مي‌رسند. اين سياره‌ها، نور خورشيد را منعكس( بازتاب ) مي‌كنند.

     انسان، همواره در اين انديشه بوده است كه آيا در سياره‌هاي ديگر نيز، جانداراني، يافت مي‌شوند. انسان توانسته است كه ربات‌هايي را در سطح سياره‌ي مريخ به حركت در آورد. ستاره‌شناسان مي‌گويند، هوايي كه در سياره‌ي مريخ هست، مثل هواي كره‌ي زمين نيست؛ از اين رو، زندگي كردن ما زميني‌ها، در آن جا بسيار دشوار است.

     به دور بعضي از سيارات، اجسام آسماني ديگري هم گردش مي كنند. مثلا" كره‌ي ماه، به دور زمين مي‌گردد. ماه نزديك‌ترين همسايه‌ي آسماني ما است. فاصله‌اش تا زمين در حدود چهارصدهزاركيلومتر است. و مانند يك سياره، نوراني است؛ چرا كه نور خورشيد را بازتاب مي‌كند. انسان توانسته است بر روي ماه قدم گذارد. و خاك آن را با خود به زمين بياورد.

     اگر با دوربين شكاري به ماه نگاه كنيد، لكه‌هايي مي‌بينيد كه آن‌ها تصاوير سايه روشن از كوه‌ها و دهانه‌هاي آتش فشان‌هاي سطح ماه است.

     چون ماه به دور زمين مي‌چرخد؛ تنها قسمت‌هايي از آن، نوري را كه از خورشيد مي‌گيرد؛ به زمين بازتاب مي‌گرداند. براي همين است كه ما، ماه را به شكل‌هاي مختلف مي بينيم. گاهي به صورت بدر و گاهي به صورت هلال.  

     برخي از سيارات ديگر نيز، مانند زمين، ماه دارند. كه انسان توانسته است بر روي يكي از ماه‌هاي زحل به نام تيتان ربات بفرستد و  در سطح آن دريايي از نفت را كشف كند.

     سياراتي كه به دور خورشيد مي چرخند عبارتند از: عطارد يا تير _ زهره يا ناهيد يا ونوس_ زمين يا ارض _ مريخ يا بهرام _ مشتري يا برجيس _ زحل يا كيوان _ اورانوس _ نپتون _ پلوتو .