|
چگونگي سفر به ماه |
سفر به ماه سرلوحه برنامههای فضایی امريكا در دهه هفتاد قرن بيستم، بود. ناسا طرحهای زیادی را برای این ماموریت مورد بررسی قرار داد. سرانجام طرح پیشنهادی به عنوان " lunar-orbit rendezvous" یا "وعده گاه ماه گرد" انتخاب شد. یک فضاپیما میتوانست سه فضانورد را بر مداری به دور ماه ببرد. دو تن از سرنشینان میتوانستند در سطح ماه فرود آیند.
فضاپیما از سه بخش اصلی تشکیل می شد: بخش فرمان (CM)، بخش فنی (SM) و بخش قمری (LM) که به این بخش، بخش گردش در ماه (LEM) نیز میگفتند. قسمت مخروطی شکل CM”" مرکز اصلی کنترل بود. درقسمت “SM” سوخت، اکسیژن، آب، سیستم تامین برق و سیستم خروجی سوخت قرار می گرفت. دو بخش CM و SM می توانستند در کل ماموریت به هم وصل باشند. به مجموع این دو بخش CSM گفته میشد.
تنها بخش "LM" میتوانست در ماه فرود آید. این قسمت از دو بخش تشکیل میشد: بخش کاهش ارتفاع یا فرود و بخش افزایش ارتفاع.هر دو بخش در هنگام فرود به هم متصل بودند ولی به هنگام بازگشت از ماه تنها بخش افزایش ارتفاع آن از ماه خارج شد. 
آماده سازی
در تاریخ 27 ژانویه 1967حادثه ای غمناک در هنگام پرواز آزمایشی "آپولو" درمداری نزدیک به زمین رخ داد. یک جرقه آتش در قسمت CM منجر به کشته شدن فضانوردان "گریسام"، "وایت" و راجر چافی" شد. احتمالا وجود نقص درجریان برق باعث ایجاد جرقه شد و وجود اکسیژن خالص در CM باعث آتش سوزی شدید در این قسمت گردید.
چند ماه بعد، در برنامه فضایی شوروی نیز حادثه ای ناگوار به وقوع پیوست. کپسول "سویوز1" با خلبانی "ولادمیر کمارف" ارسال شد. قرار بود این کپسول به فضاپیمای باسرنشینی که پس از آن به فضا ارسال میشد متصل شود اما "سویوز1" با مشکل مواجه شد و فضاپیمای دوم هرگز ارسال نشد. مرکز کنترل به "سایوز1" دستور بازگشت به زمین صادر کرد ولی نقص مربوط به پاراشوت (چتر) باعث سقوط و کشته شدن کامارف گردید.
گردش دور ماه
در اواخر 1968، ایالات متحده قسمت CSM آپولو را بازسازی کرد. ولی قسمت قمری از زمانبندی عقب افتاد. مقامات ناسا از آمادگی شوروی برای یک پرواز با سرنشین به ماه با خبر بودند. برای پیشی گرفتن از شوروی، ناسا تصمیم به اجرای یک ماموریت با سرنشین به مدار ماه، بدون داشتن LM گرفت. در این ماموریت، امکان ایجاد برقراری ارتباط و نقل و انتقال در سطح ماه آزمایش گردید.
"آپولو8" نخستین سفر با سرنشین به مدار ماه بود که از مرکز فضایی کندی نزدیک کاناورال در فلوریدا، در تاریخ 21 دسامبر 1968 آغاز شد. صدها هزار نفر جمعیت در نزدیکی سواحل افراد جمع شده بودند تا پرواز این فضاپیما را از نزدیک تماشا کنند. فضانوردان عبارت بودند از "بورمن"، "لاول" و ویلیام اندرز". بعد از سه روز افراد موتور SM را روشن کردند و مسیر را به سمت مدار ماه تغییر دادند. آنها به مشاهده و عکسبرداری از ماه پرداختند و سپس به زمین بازگشتند. " آپولو8" در 27 دسامبر 1968 با امنیت کامل در اقیانوس آرام نزدیک هاوایی فرود آمد.
دو پرواز آزمایشی برای حصول اطمینان از امنیت و کارایی قسمت قمری انجام گرفت. LM در مداری نزدیک به زمین توسط فضانورد " آپولو9" و در مدار ماه توسط افراد " آپولو10" آزمایش شد.
فرود در ماه
" آپولو11" اولین فضاپیمای باسرنشین برای فرود افراد به ماه بود. در تاریخ 16 جولای 1969، به همراه سه فضانورد "نیل آرمسترانگ"، "باز آلدرین" و مایکل کولینز" ارسال شد.
دو بخش اول راکت "ساتورن5" فضاپیما را تا ارتفاع 185 کیلومتری (115 مایل) و به سرعت 24800 کیلومتر(15400 مایل) در ساعت، حداقل سرعت مداری، رساند. سپس بخش سوم راکت روشن شد و فضاپیما به سرعت مناسب رسید. این موتور با رسیدن فضاپیما به مدار خاموش شد. فضانوردان فضاپیما و مسیر آ ن در جهت ماه را بررسی کردند. موتور سوم یک مرتبه دیگر روشن شد تا سرعت فضاپیما به شتاب 39100 کیلومتر(24300 مایل) در ساعت برسد. در مسیر ماه، افراد CSM را از راکت ساتورن جدا کردند. آنها سپس CSM را چرخانده و به LM که هنوز به ساتورن وصل بود متصل نمودند و سرانجام "آپولو11" از ساتورن جدا شد.
برای سه روز "آپولو11" به سمت ماه حرکت کرد. هرچه فضاپیما بیشتر از زمین دور میشد کشش نیروی گرانش آن ضعیفتر میشد ولی گرانش زمین همچنان بر فضاپیما تاثیر میگذاشت و منجر به کاهش سرعت آن میشد. زمانیکه فضاپیما در فاصله 346000 کیلومتری (215000 مایل) از زمین قرار داشت سرعت آن به 3200 کیلومتر (2000 مایل) کاهش پیدا کرده بود. اما سپس گرانش ماه از گرانش زمین قویتر شد و سرعت فضاپیما مجددا افزایش یافت.
"آپولو11" در نظر داشت مستقیما از پشت ماه عبور کند. سرعت آن به دلیل گرانش ضعیف ماه بسیار زیاد بود. یک راکت کمک کرد تا مسیر آن به سمت مداری پایینتر تغییر نماید.
در این هنگام در مدار ماه، آرمسترانگ و آلدرین LM را از CSM جدا کردند. آنها بخش مربوط به فرود LM را روشن کردند و به این صورت مانور فرود بر ماه آغاز شد. آنها از راکتهای LM برای کاهش سرعت هنگام فرود استفاده کردند. مايكلکولینز در CSM ماند.
فضانوردان برای کمک به مرکز کنترل در تشخیص تماسهای صوتی از هر دو قسمت فضاپیما، نام بخش CSM را کلمبیا و نام بخش LM را ایگل (عقاب) گذاشته بودند. رایانه قسمت LM ، مانور فرود را کنترل می کرد با این قابلیت که در هنگام ضروری افراد می توانستند از این رایانه برای کنترل مواردی دیگر استفاده نمایند. در آخرین مراحل فرود، آرمسترانگ از پنجره بیرون را نگاه کرد و سطح فرود را انتخاب نمود. از پایه های فرود LM ابزاری خارج گردید که با رسیدن به فاصله یکونیم متری سطح ماه علائمی ارسال مینمود. موتور در این هنگام خاموش شد و LM در قسمتی که دریای "ترانکوئیلیتی " یا دریای آرامش نام گرفت، در تاریخ 20 جولای 1969، فرود آمد. آلدرین گزارش موقعیت تجهیزات را مخابره مینمود. و دقایقی بعد آرمسترانگ جمله مشهور خود را مخابره نمود: " هوستون، اینجا ‘پایگاه آرامش’ (Tranquility Base)، ‘ایگل’ فرود آمد."
کاوش در ماه
به محض فرود LM، فضانوردان به بررسی کامل کلیه تجهیزات، برای پیدا کردن آسیبهای احتمالی در اثر فرود، مشغول شدند. آنها سپس خود را برای بیرون رفتن آماده کردند. آرمسترانگ و آلدرین لباس فضایی خود را در حین فرود پوشیده بودند. آنها لولههای هوا را از منبع تامین به کوله پشتیهای خود بردند،
سپس هوای داخل کابین را خارج کردند و دریچه کوچک پائین پنجره را باز نمودند. اول آرمسترانگ و سپس آلدرین از دریچه به بیرون خزیدند.آنها نردبانی را که به یکی از پایه های LMنصب بود تا صفحه بزرگ انتهای پایه، بیرون آوردند.
یک دوربین تلويزیونی که به بدنه LM نصب شده بود تصاویر مات و نا مشخصی را به زمین ارسال میکرد. آرمسترانگ بر روی ماه قدم گذاشت و گفت:
این یک قدم کوچک برای یک مرد، یک گام بزرگ برای بشریت است. بیشتر بینندگان تلويزیون در این لحظه به دلیل نارسا بودن صدا عبارت "یک مرد" در جمله را "انسان" شنیده بودند. {اخیرا با استفاده از نرم افزارهای دقیق صوتی و بررسی این جمله آرمسترانگ، معلوم شد که جمله وی با عبارت "یک مرد" بیان شده است.}
برای فضانوردان مشکلی در ارتباط با گرانش ضعیف ماه پیش نیامد. آنها سنگها و نمونههای خاک را پیدا كردند و قبل از برداشتن آنها از موقعیتشان عکاس گرفتند. فضانوردان همچنین تجهیزات علمی اتوماتیکی را در روی ماه نصب کردند. در ضمن در حین گردش CSM، مايكلکولینز مشاهدات علمی زیادی را پیش برد و عکاسی نمود.
بازگشت به زمین
بخش کاهش سرعت LM به هنگام بلند شدن و بازگشتن از سطح ماه نقش صفحه پرتاب را ایفا نمود. برای سبک شدن فضاپیما، افراد هیچ یک از تجهیزات اضافه خود از جمله کوله پشتی و دوربینها را همراه نیاوردند. قسمت بالابرنده LM در مدار به بخش CSM متصل شد. فضانوردان نمونهها و فیلمها را به داخل CSM برده سپس LM را رها کردند. افراد راکتهایی را که در CSM کار گذاشته شده بود به منظور خارج شدن از مدار ماه روشن نمودند و به سمت زمین تغییر جهت دادند.
قسمت CM در 24 جولای 1969 ميلادي در اقیانوس آرام فرود آمد. ناسا بلافاصله نمونهها، فضانوردان و همه تجهیزاتی را به قرنطینه منتقل نمود. هدف از قرنطینه که برای فضانوردان 17 روز به طول انجامید شناسایی باکتری و یا مواد مضری بود که احتمالا از ماه به زمین منتقل شده بودند. هیچ چیز زیانباری یافت نشد.
فرودهای دیگر در ماه
فضانوردان ماموریتهای "آپولو"، شش فرود در ماه را بین سالهای 1969 تا 1972 انجام دادند. در هر ماموریت تجهیزات فراوانی به ماه برده میشد که معمولا شامل یک لرزه نگار(وسیلهای برای شناسایی و ثبت زلزله و دیگر حرکات کوچک در سطح ماه ) نیز بود.
دومین سفر به ماه نیز مانند نخستین سفر موفقیت آمیز بود. "آپولو12" در تاریخ 19 نوامبر 1969 با موفقیت در ماه فرود آمد. فضانوردان چارلز کوندرا و الن نمونه هایی برای مطالعه با خود به زمین آوردند.
سومین فرود درماه با پرواز "آپولو13" صورت گرفت، و با سختی به پایان رسید. این پرواز از تاریخ 11 آوریل تا 17 آوریل 1970، به ماموریتی برای نجات جان سه فضانورد جیمز لاول، فرد هایز و جان سویگرت تبدیل شد.
هنگام رسیدن فضاپیما به ماه، یکی از دو تانک اکسیژن در قسمت SM منفجر شد. این انفجار باعث از بین رفتن تانک دیگر نیز شد. این تانک ها هم برای تنفس اکسیژن و هم برای سوخت قسمتهای برقی سیستمهای CM و SM به کار میرفتند. دقایقی بعد سویگرت گزارش داد " ما با مشکل مواجه شدیم".
پس از انفجار، مرکز کنترل پرواز در هوستون سریعا" متوجه شد که فضانوردان احتمالا اکسیژن کافی برای بازگشت به زمین ندارند. آنها فورا دستور روشن نمودن و به کار انداختن LM که هنوز به CSM متصل بود را صادر نمودند. افراد سپس CSM را به منظور حفظ نیروی برق لازم برای بازگشت به زمین خاموش کردند. مخازن اکسیژن و تامین برق LM از CSM جدا بود ولی این قسمت از فضاپیما برای سه نفر طراحی نشده بود. فضانوردان از حداقل انرژی لازم برای سه روز سفر خود در بازگشت به زمین استفاده کردند و هر سه آنها به سلامت به زمین بازگشتند.
آپولو اطلاعات علمی منحصر به فردی را در اختیار ما گذارد. این اطلاعات به دانشمندان کمک کرد تا به مطالعه دقیقتر و تکمیلتر منشا حضور ماه و سیارات داخلی منظومه شمسی به پردازند. ضمنا برنامههای آپولو صدها بخش از صنایع و گروههای تحقیقاتی را بر آن داشت تا ابزار و تکنیکهایی را پدید آورند که بعدها در عرصههای دیگر نیز به کار گرفته شدند. برای مثال میکروالکترونیک و تجهیزات کنترل از راه دور پزشکی در راستای اهداف برنامههای آپولو ساخته شدند. این دستاوردها، ایالات متحده را از نظر اقتصادی بسیار غنی کرد. از همه اینها مهمتر، تحریک تصورات و رشد آگاهی مردم از زمین و جایگاه آن در کائنات بود.
ترجمه: لنا سجادیفر
منبع: